Φανταστείτε έναν άνθρωπο που δούλεψε για χρόνια. Έστησε μια μικρή επιχείρηση, αγόρασε ένα σπίτι, έκανε σχέδια για την οικογένειά του. Και κάποια στιγμή, μέσα στις διαδοχικές κρίσεις, βρέθηκε να χρωστά περισσότερα από όσα μπορούσε να πληρώσει. Σήμερα θέλει να ξαναπροσπαθήσει. Έχει την εμπειρία, τις γνώσεις, τη διάθεση. Αλλά κάθε πόρτα που χτυπά είναι κλειστή. Για αυτόν τον άνθρωπο, τα κόκκινα δάνεια έχουν γίνει ένα εμπόδιο ανάμεσα σε όσα μπορεί να προσφέρει και σε όσα του επιτρέπεται να κάνει. Και για την Ελλάδα, σημαίνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι των παραγωγικών της δυνάμεων παραμένει καθηλωμένο: άνθρωποι χωρίς πρόσβαση σε χρηματοδότηση, περιουσίες δεσμευμένες, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, μικρές επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να ξανανοίξουν, να δημιουργήσουν εισόδημα και θέσεις εργασίας. Δυνατότητες που χάνονται καθημερινά. Τώρα είναι η ώρα να δημιουργήσουμε αυτές τις συνθήκες και τα εργαλεία ώστε να απελευθερώσουμε όλους αυτούς τους ανθρώπους ώστε να γίνουν μέρος της παραγωγικής διαδικασίας.

Έτσι ακριβώς θα ξεκίναγε ένα άρθρο που θα γραφόταν το 2019. Μόλις είχαμε βγει από τα μνημόνια, οι τράπεζες είχαν ανακεφαλαιωθεί και διασωθεί και τώρα ήταν σειρά της κοινωνίας να γευτεί μέρος αυτής της επιτυχίας. Όμως 16 χρόνια μετά το ξεκίνημα της κρίσης και 7 χρόνια διακυβέρνησης της ΝΔ η κατάσταση στον τομέα των κόκκινων δανείων παραμένει αναλλοίωτη. Μια κατάσταση τόσο προβληματική για την ανάπτυξη που υποχρέωσε τον κύριο Πιερρακάκη να πάει στη ΓΣ της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, και να πει ότι εκατομμύρια άνθρωποι και τα περιουσιακά τους στοιχεία βρίσκονται σήμερα στους servicers και, στην πράξη, εκτός οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό που δεν είπε είναι δύο πράγματα: πρώτον, ότι επτά χρόνια η κυβέρνηση της ΝΔ δεν έκανε τίποτα ουσιαστικό για αυτούς τους ανθρώπους ενώ ουσιαστικά προχώρησε σε μια τρίτη άτυπη αναχρηματοδότηση των τραπεζών κλείνοντας τα μάτια στις υπέρμετρες χρεώσεις τους και δεύτερον ότι και οι τράπεζες είναι υπεύθυνες για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι δανειολήπτες που το δάνειό τους κοκκίνησε.

Φανταστείτε τώρα μια κυβέρνηση που αντί να πιστεύει ότι για να σωθούν οι δανειολήπτες πρέπει να έχουμε δυνατές τράπεζες, πιστεύει ότι για να σωθούν οι τράπεζες χρειαζόμαστε δυνατούς δανειολήπτες και θα φέρει μία «δίκαιη λύση» για όσους σήμερα νιώθουν εγκλωβισμένοι. Μία λύση που περνά μέσα από τη δέσμη προτάσεων που προτείνει το ΠΑΣΟΚ, για τη συνολική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Προτάσεις όπως είναι η ειδική μέριμνα στον δανειολήπτη που πληρώνει σωστά, να έχει δικαίωμα προαίρεσης πριν από τη μεταβίβαση του δανείου του σε fund. Όπως η επιβράβευση της συνέπειας των δανειοληπτών: αν κάποιος τηρεί τη ρύθμισή του για τουλάχιστον τρία χρόνια, αλλά τη χάσει λόγω νέας οικονομικής αδυναμίας, το μέρος της αρχικής οφειλής που δεν είχε περιληφθεί στη ρύθμιση να μην επανέρχεται ολόκληρο. Να μειώνεται αναλογικά με όσα έχει ήδη αποπληρώσει, χωρίς να επιβαρύνεται με τόκους υπερημερίας. Όπως η θέσπιση δικαιότερων κανόνων για τους εγγυητές. Γιατί δεν μπορεί ένα δάνειο να μεταβιβάζεται σε σημαντικά χαμηλότερη τιμή και η ευθύνη του εγγυητή να εξακολουθεί να υπολογίζεται σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.

Για αυτό έχω προτείνει το «δανειολόγιο». Δηλαδή την υποχρεωτική καταγραφή από τράπεζες και funds ολόκληρου του ιστορικού κάθε δανείου. Πότε δόθηκε, ποιο ήταν το αρχικό κεφάλαιο, τους τόκους και τις υπερημερίες. Ποιες πληρωμές έγιναν, πότε μεταβιβάστηκε, ποιος ενημέρωσε τον δανειολήπτη και πώς. Ποια ήταν η επικοινωνία μαζί του και πώς αντιμετωπίστηκε μια απόλυση ή μια βαριά ασθένεια που άλλαξε τη δυνατότητά του να πληρώνει. Αυτή η διαφάνεια δίνει στον δανειολήπτη στοιχεία για να διαπραγματευτεί και να αμφισβητήσει λάθη ή αδικαιολόγητες χρεώσεις. Παράλληλα, πιέζει τις τράπεζες να γνωρίζουν ποιον έχουν απέναντί τους. Με λίγα λόγια, το δανειολόγιο βλέπει τον άνθρωπο πίσω από το δάνειο και πίσω από τους ψυχρούς αριθμούς βλέπει μια ευκαιρία ένας δανειολήπτης να ξεκινήσει μια καινούργια ζωή.

Και μιλώντας για ζωές πίσω από τους αριθμούς, οφείλουμε να κοιτάξουμε και την επόμενη γενιά. Σήμερα, νέοι άνθρωποι παραμένουν οι ίδιοι και οι περιουσίες τους, εγγυητές δανείων των γονέων τους που συχνά έχουν φύγει από τη ζωή. Αποτέλεσμα; Εκεί που θα μπορούσαν να στηρίξουν ένα νέο ξεκίνημα, συναντούν ακόμα το βάρος μιας παλιάς κρίσης. Θα δεχθούμε η οικονομική αδυναμία μιας γενιάς να γίνει αποκλεισμός και για την επόμενη; Η Ελλάδα χρειάζεται κάθε άνθρωπο που μπορεί και θέλει να δημιουργήσει και όταν τους κρατάμε έξω από την παραγωγική διαδικασία, περιορίζουμε τις δυνατότητες ολόκληρης της χώρας. Γι’ αυτό η αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων είναι ταυτόχρονα ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και αλλαγής του παραγωγικού μας μοντέλου. Κάθε άνθρωπος που απελευθερώνεται από τον εγκλωβισμό ενός κόκκινου δανείου γίνεται η αφετηρία μιας νέας έκρηξης παραγωγικότητας.

Κάτω από άλλες συνθήκες, τα κόκκινα δάνεια είναι ένδειξη αποτυχίας στην καλή περίπτωση και πρακτικών που κινούνται στα όρια της νομιμότητας στη χειρότερη. Σήμερα όμως στην Ελλάδα κρατάμε εγκλωβισμένους ανθρώπους που θέλουν και μπορούν να πληρώσουν, αν τους δοθεί μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία. Αυτή την ευκαιρία ζητούν και αν μας ενδιαφέρει το μέλλον της ελληνικής οικονομίας, οφείλουμε να τους τη δώσουμε.